Diş Hekimliğinde sterilizasyon ve dezenfeksiyon diş tedavilerinde en öncelikli konudur. Diş hekimi tedavileri bilhassa günümüzde büyük yayılma tehlikesi gösteren AIDS , Hepatit-B, Hepatit-C gibi çok tehlikeli hastalıkların bulaşması yönünden risk teşkil etmektedir.
Dezenfeksiyon ve sterilizasyonun akılcı bir biçimde organize edilebilmesi için hangi malzemenin hasta için ne kadar risk taşıdığının bilinmesi gerekir. Örneğin bir tansiyon aletinin dezenfektan solüsyon emdirilmiş mendillerle silinmesi yeterli olurken, diş taşı temizlemekte kullanılacak küretlerin mutlaka steril olması gerekir.
Dezenfeksiyon Nedir ? Sterilizasyon nedir ?
Dezenfeksiyon, antisepsi ve yıkama ile patojen (hastalık yapıcı) mikroorganizmaların yok edilmesi için yapılan uygulamalardır.
Bir Diş Kliniğinde dezenfeksiyon işleminin yeterli bir şekilde yapılabilmesinin ön şartlarından birisi de iki hasta arası sürenin dezenfeksiyonun sağlanabilmesi için yeterli uzunlukta olmasıdır.
Çünkü uygulanan yüzeyel dezenfektanlar etki gösterebilmek için belli bir süreye ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle hasta yoğunluğu sebebiyle ardı ardına hastaları koltuğa almak doğru değildir.
Enfeksiyon Kontrolü İçin Bazı Önlemler:
Hasta Önlüğü, muayene eldiveni, maske, koruyucu gözlük kullanımı, ayakkabılar için galoş kullanımı, tek kullanımlık enjektörler hastaların ağızlarını çalkaladıkları plastik bardaklar, anestetik solüsyonlar, tedavi sırasında ağızdaki kan ve tükürüğü emen alet uçları başta olmak üzere irili ufaklı bir çok malzeme tek bir hastada kullanılır ve sonra de atılır. Kan, tükürük, solunum, ve temasla hekim-hasta arasında geçebilecek mikroplardan hem hastayı hem de hekim ve yardımcı personeli korur.
Sterilizasyon ise bakteri sporları dahil bütün canlı mikro organizmaların öldürülmesidir.
Dişhekimliğinde tıbbi malzemeleri sterilize etmek için kuru hava sterilizatörleri yerine basınçlı buhar uygulayan aygıtlar otoklavlar tercih edilmektedir. Otoklavlarda ısı ve basınç belli bir süre uygulanarak ancak bakteri spor formları dahi olmak üzere mikroorganizmaların tüm canlı formlarının yok edilebilmesi mümkün olmaktadır. Otoklav ile daha hızlı, daha fazla ve daha güvenilir sterilizasyon salandığı tüm dünya tarafından bilinen bir gerçektir.
STERİLİZASYON İŞLEM AŞAMALARI
1. Temizleme-denetleme.
2. Paketleme-yükleme.
3. Sterilizasyon işlemi.
4. Boşaltma-kayıt.
5. Depolama-dağıtım.
1. Temizleme-Denetleme
Steril edilecek alteler mutlaka etkili ve ilkelere uygun bir şekilde yapılmış temizlenmelidir. İyi bir yıkamayla mikroorganizmaların %95-97’sinin ortadan kaldırıldığı bildirilmiştir. Temizlik el ile veya cihazlarla (dezenfektörler-ultrasonik yıkama cihazları) yapılmaktadır. Kliniklerde de artık yavaş yavaş görülmeye başlanılan yıkama dezenfektörleri, ultrasonik yıkama cihazları, insan iş yükünü en aza indirmeyi hedeflemektedir.
2. Paketleme-Yükleme
Sterilize edilecek malzeme kullanım anına kadar paket ile korunmalıdır. Paketleme malzemeyi olası bir bulaşmadan koruyacak etkili bir engel oluşturmalıdır. Paket kağıtları, malzeme ve seçilen sterilizasyon yöntemiyle uyumlu olmalıdır. Tek kullanımlık paketleme malzemesi tekrar kullanılmamalıdır. Paketlerin büyük olması yeterince kurumayı engelleyerek sterilizasyonda sorun oluşturabilir. Sterilizasyon işlemi sonunda nemli çıkan paketler steril kabul edilmemeli ve kullanılmamalıdır.
3. Sterilizasyon
Bakteri sporları dahil olmak üzere mikroorganizmaların tüm canlı formlarının imha edilmesi işlemi olarak tanımlanabilir. Sterilizasyon işlemi için cismin üzerindeki mikroorganizma ve spor miktarının en az 10-6 log azalması gereklidir.
4. Boşaltma/Kayıt
Tüm basamaklara istenildiğinde geri dönülmesini sağlar. Yapılan işlerin ve testlerin ispatları, kimyasal, biyolojik ve fiziksel performans testleri kaydedilir.
5. Depolama-Dağıtım
Tüm malzemeler kapalı aktarma araçlarında taşınmalı, raflı sistemlere yerleştirilmelidir. Bulaşmadan şüphe edilenler tekrar en başından işleme tabi tutulmalıdır. Depolama alanı sterilizasyon alanının yakınında olmalıdır. Gereksiz temastan kaçınılmalı ve kullanım esnasında tarihine dikkat edilmelidir.
